Mẹo 17+ cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên đơn giản tại nhà

Có nhiều phương pháp trị nám da, từ sử dụng mỹ phẩm, kem trị nám đến các phương pháp thẩm mỹ. Tuy nhiên, nhiều người lại ưa chuộng các phương pháp trị nám bằng thiên nhiên bởi sự an toàn, lành tính và dễ thực hiện. Bài viết dưới đây Valentine sẽ chia sẻ tới các bạn 17+ cách trị nám da bằng thiên nhiên đơn giản tại nhà, giúp bạn khôi phục được làn da rạng rỡ và tự tin hơn. 

Nhận biết và tìm hiểu nguyên nhân gây ra nám da mặt

Nám da là hiện tượng tăng sản xuất sắc tố melanin trên da, tạo nên vùng da sạm màu, xỉn, đồng thời xuất hiện các đốm nâu hoặc mảng da có màu sẫm hơn so với màu tự nhiên. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ hơn là nam giới, không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến tự tin trong giao tiếp.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nám da là do mất cân bằng nội tiết tố trong cơ thể, đặc biệt là ở phụ nữ mang thai, sau khi sinh và sau khi bước qua tuổi 30. Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng trong việc gây nám da. Ngoài ra, chăm sóc da không đúng cách, tác động của tia UV, sinh hoạt không khoa học và stress kéo dài cũng được xác định là các nguyên nhân hàng đầu khiến cho da trở nên sạm, nám, tối màu và mất đi vẻ đẹp tự nhiên.

Nhận biết và tìm hiểu nguyên nhân gây ra nám da mặt
Nhận biết và tìm hiểu nguyên nhân gây ra nám da mặt

Hướng dẫn 17+ cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên

Tình trạng nám da mặt có thể được cải thiện và mờ dần đi nếu các bạn áp dụng đúng các phương pháp điều trị phù hợp. Dưới đây là hướng dẫn 17+ cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên mà các bạn có thể tham khảo:

Cách trị nám da mặt tại nhà bằng lá tía tô

Lá tía tô chứa nhiều vitamin A, C cùng với các khoáng chất như Canxi, kẽm, sắt, Photpho,… Đây đều là những dưỡng chất tốt cho da, giúp dưỡng da mềm mại, đều màu và trắng sáng, làm mờ các vết thâm, sạm, nám, đồi mồi hiệu quả. Cách trị nám gò má tại nhà bằng lá tía tô như sau: 

  • Bước 1: Chuẩn bị 100g lá tía tô tươi, rửa sạch rồi mang đi xay nhuyễn với một chút nước lọc.
  • Bước 2: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 3: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước. 

Xem thêm: Nâu tía tô với bia trị nám tàn nhang

Cách trị nám da mặt tại nhà bằng lá tía tô
Cách trị nám da mặt tại nhà bằng lá tía tô

Trị nám da mặt hiệu quả bằng mật ong

Mật ong có khả năng diệt khuẩn, kháng viêm và làm mờ sạm nám rõ rệt. Vì vậy, nhiều chị em đã tận dụng nguyên liệu tự nhiên này để cải thiện tình trạng nám da mặt của mình. Cách trị nám da mặt hiệu quả bằng mật ong như sau: 

  • Bước 1: Rửa sạch mặt với sữa rửa mặt dịu nhẹ và nước ấm để giúp lỗ chân lông giãn nở và hấp thụ dưỡng chất tốt hơn.
  • Bước 2: Thoa đều mật ong nguyên chất lên da, massage nhẹ nhàng để giúp dưỡng chất thẩm thấu. 
  • Bước 3: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước. 

Xem thêm: Bật mí 13 cách trị nám bằng mật ong hiệu quả bất ngờ tại nhà

Trị nám da mặt hiệu quả bằng mật ong
Trị nám da mặt hiệu quả bằng mật ong

Cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ cà chua

Cà chua chứa nhiều dưỡng chất như chất chống oxy hóa, Kali, sắt, vitamin A, C, E,… có tác dụng làm mờ các vết thâm nám, tàn nhang do hắc tố Melanin gây ra. Ngoài ra, hoạt chất Lycopen có trong cà chua còn giúp bảo vệ da và ngăn ngừa các tác động xấu lên da. Cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ cà chua như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị cà chua tươi, rửa sạch và ngâm với nước muối loãng để sát khuẩn. 
  • Bước 2: Thái cà chua thành các lát mỏng sau đó đắp trực tiếp lên mặt. 
  • Bước 3: Sau khoảng 15 phút rửa sạch lại với nước.
Cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ cà chua
Cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ cà chua

Trị nám da mặt đơn giản với lá trầu không

Lá trầu không có chứa hợp chất Phenol, có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn và giảm thiểu tổn thương trên da. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa có trong lá trầu không còn giúp trị nám, đốm nâu, tàn nhang và ngăn ngừa lão hóa, dưỡng da mịn màng, đều màu và trắng sáng. Cách trị nám da mặt đơn giản với lá trầu không như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị lá trầu không tươi, rửa sạch rồi mang đi xay nhuyễn cùng với 1 chút nước cốt chanh. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, kết hợp massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 3: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước mát. 
Trị nám da mặt đơn giản với lá trầu không
Trị nám da mặt đơn giản với lá trầu không

Mẹo trị nám da mặt bằng dầu dừa tại nhà

Dầu dừa chứa hàm lượng lớn vitamin E, chất chống oxy hóa và Acid Lauric, giúp cải thiện sắc tố da, làm mờ nám, tàn nhang và giúp da sáng, đều màu hơn. Cách trị nám da mặt bằng dầu dừa tại nhà như sau:

  • Bước 1: Làm sạch da mặt với sữa rửa mặt dịu nhẹ và nước ấm để giúp lỗ chân lông được giãn nở. 
  • Bước 2: Thoa trực tiếp dầu dừa lên mặt và massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 3: Sau khoảng 10 – 15 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Mẹo trị nám da mặt bằng dầu dừa tại nhà
Mẹo trị nám da mặt bằng dầu dừa tại nhà

Chữa nám đơn giản bằng mặt nạ khoai tây và sữa chua

Khoai tây có hàm lượng chất dinh dưỡng ngang với sữa bò, mang lại nhiều lợi ích tốt cho làn da, giúp dưỡng da sáng mịn và đều màu. Khi kết hợp khoai tây với sữa chua sẽ có tác dụng trị nám khiến bạn bất ngờ. Cách chữa nám đơn giản bằng mặt nạ khoai tây và sữa chua như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị 1 củ khoai tây, bỏ vỏ rồi mang đi luộc chín, sau đó nghiền nhuyễn.
  • Bước 2: Trộn đều khoai tây nghiền nhuyễn với sữa chua không đường và một chút mật ong nguyên chất để tạo thành hỗn hợp sệt. 
  • Bước 3: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, kết hợp massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 4: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Chữa nám đơn giản bằng mặt nạ khoai tây và sữa chua
Chữa nám đơn giản bằng mặt nạ khoai tây và sữa chua

Cải thiện nám da mặt với dứa

Dứa chứa hoạt chất Acid Bromatic, có khả năng lột da nhẹ nhàng, giúp da lấy lại vẻ tươi sáng và trị nám hiệu quả. Cách cải thiện nám da mặt với dứa như sau:

  • Bước 1: Dùng một quả dứa, gọt vỏ và mang đi ép lấy nước. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt với nước ấm để giúp lỗ chân lông được giãn nở. 
  • Bước 3: Thoa đều nước ép dứa lên da, đặc biệt là vùng da bị nám và massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 4: Sau khoảng 5 phút thì rửa sạch lại với nước để tránh kích ứng da. 
Cải thiện nám da mặt với dứa
Cải thiện nám da mặt với dứa

Trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ nha đam

Nha đam chứa các hoạt chất như Aloesin, Aloin, Acid Cinamic, Acid Folic, vitamin A, B, C, E,… có tác dụng cấp ẩm, tẩy tế bào chết, dưỡng sáng da và làm mờ thâm, nám da hiệu quả. Cách trị nám da mặt bằng nha đam như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị lá nha đam tươi, bỏ vỏ, rửa sạch rồi mang phần thịt đi xay nhuyễn. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt với sữa rửa mặt dịu nhẹ và nước ấm để giúp lỗ chân lông được giãn nở.
  • Bước 3: Thoa đều phần gel nha đam đã xay nhuyễn lên mặt, massage nhẹ nhàng để giúp dưỡng chất thẩm thấu sâu vào da. 
  • Bước 4: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước mát. 
Trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ nha đam
Trị nám da mặt bằng thiên nhiên từ nha đam

Cách trị nám da bằng giấm táo

Giấm táo có tính axit, chứa nhiều Axit Amin, Axit Axetic và vitamin C, có tác dụng giảm thiểu nếp nhăn, thâm nám, giúp mang lại làn da tươi trẻ và tươi tắn. Cách trị nám da bằng giấm táo như sau:

  • Bước 1: Pha loãng giấm táo với nước tinh khiết theo tỉ lệ 1:3. 
  • Bước 2: Dùng bông tẩy trang thấm dung dịch rồi thấm đều lên da, kết hợp vỗ nhẹ da để giúp dưỡng thẩm thấu sâu vào da. 
  • Bước 3: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Cách trị nám da bằng giấm táo
Cách trị nám da bằng giấm táo

Mẹo giảm nám hiệu quả bằng tinh bột nghệ

Tinh bột nghệ chứa hàm lượng lớn Curcumin, có tác dụng đào thải sắc tố Melanin tối màu và ngăn ngừa sự phát triển của nám. Ngoài ra, các vitamin A, E, K, Kali, Canxi,…. có trong tinh bột nghệ cnf giúp tái tạo biểu bì và làm mờ các vết thâm, nám, sạm hiệu quả. Mẹo giảm nám bằng tinh bột nghệ như sau:

  • Bước 1: Trộn đều 2 thìa tinh bột nghệ với 3 thìa sữa tươi không đường để tạo thành hỗn hợp sệt. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, kết hợp massage nhẹ nhàng trong khoảng 3 – 5 phút. 
  • Bước 3: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch lại với nước mát. 
Mẹo giảm nám hiệu quả bằng tinh bột nghệ
Mẹo giảm nám hiệu quả bằng tinh bột nghệ

Giảm nám đơn giản với chanh tươi tại nhà

Chanh tươi chứa nhiều vitamin C và Acid Citric, có tác dụng tẩy tế bào chết, làm sạch da và mang lại hiệu quả cao trong việc trị nám da. Cách giảm nám đơn giản với chanh tươi tại nhà như sau:

  • Bước 1: Trộn đều nước cốt của ½ quả chanh với ¼ hũ sữa chua không đường để tạo thành hỗn hợp.
  • Bước 2: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, kết hợp massage nhẹ nhàng. 
  • Bước 3: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Giảm nám đơn giản với chanh tươi tại nhà
Giảm nám đơn giản với chanh tươi tại nhà

Cách trị nám da mặt thiên nhiên với đu đủ

Đu đủ chứa nhiều enzyme, vitamin, Beta – Carotene và chất Phytomedical, hỗ trợ điều trị tình trạng rối loạn sắc tố da. Nó giúp dưỡng sáng da, cải thiện da xỉn màu, nám, thâm hiệu quả. Cách trị nám da mặt thiên nhiên với đu đủ như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị đu đủ chín, bỏ vỏ và mang đi xay nhuyễn. 
  • Bước 2: Trộn đều đu đủ xay nhuyễn với sữa tươi không đường để tạo thành hỗn hợp sệt. 
  • Bước 3: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da, kết hợp massage nhẹ nhàng để giúp dưỡng chất thấm sâu vào da. 
  • Bước 4: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước mát. 
Cách trị nám da mặt thiên nhiên với đu đủ
Cách trị nám da mặt thiên nhiên với đu đủ

Trị nám da mặt với yến mạch

Bột yến mạch có khả năng tẩy tế bào chết nhẹ nhàng, giúp loại bỏ lớp da chết tích tụ, vết nám, tàn nhang, mang lại làn da trắng sáng và đều màu hơn. Cách trị nám da mặt với yến mạch như sau:

  • Bước 1: Trộn đều bột yến mạch, sữa chua không đường và mật ong để tạo thành hỗn hợp. 
  • Bước 2; Làm sạch da mặt, thoa đều hỗn hợp lên da, massage nhẹ nhàng, đặc biệt là vùng da bị nám. 
  • Bước 3: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Trị nám da mặt với yến mạch
Trị nám da mặt với yến mạch

Dưỡng da trị nám với dưa chuột

Dưa chuột có tính Hydrat hóa, mang lại hiệu quả cao trong việc dưỡng da khỏe mạnh, rạng rỡ và ngăn ngừa sự tác động có hại của các dấu hiệu lão hóa. Đồng thời, giúp làm sáng các sắc tố trong da, làm mờ thâm, nám hiệu quả. Cách dưỡng da trị nám với dưa chuột như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị dưa chuột, rửa sạch rồi mang đi xay nhuyễn, 
  • Bước 2: Trộn đều dưa chuột đã xay nhuyễn với sữa tươi không đường để tạo thành hỗn hợp sệt. 
  • Bước 3: Làm sạch da mặt rồi thoa đều hỗn hợp lên da.
  • Bước 4: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước mát. 
Dưỡng da trị nám với dưa chuột
Dưỡng da trị nám với dưa chuột

Cải thiện nám từ thiên nhiên từ rau diếp cá

Rau diếp cá chứa hàm lượng lớn Lycopen, có khả năng bảo vệ da khỏi tác động của tia UV, kháng khuẩn, kháng viêm và cải thiện sắc tố da. Nhờ đó, các vết nám, sạm, thâm, tàn nhang trên da cũng mờ dần đi và da sáng, đều màu hơn. Cách cải thiện nám từ rau diếp cá như sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị 10 – 15 lá diếp cá tươi, rửa sạch rồi mang đi xay nhuyễn cùng với 1 chút nước. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt rồi đắp hỗn hợp lá diếp cá lên da. 
  • Bước 3: Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch mặt với nước mát. 
Cải thiện nám từ thiên nhiên từ rau diếp cá
Cải thiện nám từ thiên nhiên từ rau diếp cá

Cách trị nám da mặt tại nhà bằng trứng gà

Trứng gà chứa hàm lượng lớn Protein, vitamin và khoáng chất, mang lại nhiều lợi ích tuyệt vời cho làn da, đặc biệt là có thể được sử dụng để trị nám da mặt tại nhà. Cách trị nám da mặt tại nhà bằng trứng gà như sau:

  • Bước 1: Trộn đều 1 lòng đỏ trứng gà với 1 thìa nước cốt chanh để tạo thành hỗn hợp. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt với nước ấm và lau khô. 
  • Bước 3: Thoa đều hỗn hợp trứng gà lên mặt, tập trung vào những vùng da có nhiều nám. 
  • Bước 4: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước ấm. 
Cách trị nám da mặt tại nhà bằng trứng gà
Cách trị nám da mặt tại nhà bằng trứng gà

Trị nám da mặt bằng nước vo gạo

Nước vo gạo chứa nhiều Acid Amin, vitamin B1, B2, E, Allantoin, Acid Ferulic và chất chống oxy hóa, không chỉ giúp trị mụn, ngừa thâm mà nó còn có tác dụng làm mờ các vết nám, tàn nhang hiệu quả. Cách trị nám da mặt bằng nước vo gạo như sau: 

  • Bước 1: Giữ lại phần nước vo gạo, đợi khoảng 4 – 8 tiếng cho phần bột lắng xuống rồi đổ phần nước trong ở bên trên đi. 
  • Bước 2: Làm sạch da mặt với nước ấm để giúp lỗ chân lông được giãn nở. 
  • Bước 3: Thoa đều phần bột nước vo gạo đã chuẩn bị lên toàn bộ da mặt, đặc biệt tập trung vào vùng da bị nám. 
  • Bước 4: Massage nhẹ nhàng trong khoảng 2 – 3 phút để giúp dưỡng chất thẩm thấu tốt hơn. 
  • Bước 5: Sau khoảng 15 phút thì rửa sạch lại với nước mát để giúp se khít lỗ chân lông. 
Trị nám da mặt bằng nước vo gạo
Trị nám da mặt bằng nước vo gạo

Xem thêm:

Lưu ý khi sử dụng các cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên

Trị nám da mặt bằng thiên nhiên là một phương pháp an toàn và lành tính. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý một số điều sau để đạt hiệu quả tốt nhất và tránh những tác dụng phụ không mong muốn:

  • Kiểm tra dị ứng: Trước khi sử dụng bất kỳ nguyên liệu thiên nhiên nào lên da mặt, bạn nên thử nghiệm trên 1 vùng da nhỏ trước để kiểm tra dị ứng. Nếu sau 24h không có phản ứng gì thì bạn có thể yên tâm sử dụng nguyên liệu đó cho da mặt. 
  • Sử dụng nguyên liệu chất lượng: Nên sử dụng các nguyên liệu thiên nhiên tươi, chất lượng để đạt được hiệu quả tốt nhất. Tránh sử dụng những nguyên liệu đã hư hỏng hoặc có dấu hiệu nấm mốc. 
  • Kiên trì sử dụng: Các cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên thường mang lại hiệu quả chậm hơn. Vì vậy, bạn cần kiên trì thực hiện để thấy được hiệu quả rõ rệt. 
Kiên trì áp dụng cách trị nám bằng thiên nhiên để thấy hiệu quả rõ rệt
Kiên trì áp dụng cách trị nám bằng thiên nhiên để thấy hiệu quả rõ rệt
  • Áp dụng với tần suất hợp lý: Đối với các cách trị nám bằng thiên nhiên, bạn chỉ nên thực hiện với tần suất hợp lý, từ 2 – 3 lần/tuần. Không nên áp dụng quá thường xuyên để tránh gây kích ứng da.
  • Kết hợp với các biện pháp khác: Để trị nám da hiệu quả, bạn nên kết hợp cách trị nám bằng thiên nhiên với các biện pháp khác như sử dụng kem chống nắng, chế độ ăn uống hợp lý, sinh hoạt khoa học, lành mạnh,…
  • Tham khảo ý kiến của bác sĩ: Nếu tình trạng nám da của bạn quá nghiêm trọng thì nên tham khảo ý kiến của bác sĩ da liễu để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. 
  • Ngưng sử dụng nếu thấy có dấu hiệu kích ứng: Nếu trong quá trình sử dụng cách trị nám bằng thiên nhiên mà bạn thấy có bất kỳ dấu hiệu kích ứng nào thì phải ngưng ngay lập tức và đến bác sĩ để được thăm khám và khắc phục. 
Ngưng sử dụng nếu thấy có dấu hiệu kích ứng
Ngưng sử dụng nếu thấy có dấu hiệu kích ứng

Cách ngăn ngừa và hạn chế hình thành nám

Mặc dù nám da là vấn đề da liễu phổ biến thường gặp ở phụ nữ. Tuy nhiên bạn vẫn có thể phòng ngừa và hạn chế sự hình thành nám bằng các cách sau: 

  • Làm sạch da đúng cách mỗi ngày: Sử dụng sản phẩm làm sạch da phù hợp với loại da của bạn để loại bỏ bã nhờn, bụi bẩn và tế bào da chết, giúp da luôn trong trạng thái sạch sẽ và khỏe mạnh.
  • Dùng kem chống nắng hàng ngày: Sử dụng kem chống nắng hàng ngày, kể cả khi không có ánh nắng mặt trời trực tiếp, để giảm nguy cơ hình thành nám và bảo vệ da khỏi tác động có hại từ tia UV.
  • Đội mũ, nón, đeo kính râm khi ra ngoài: Bảo vệ da khỏi tác động của ánh nắng mặt trời bằng cách đội mũ, nón và đeo kính râm. Điều này giúp giảm tiếp xúc của da với tác động trực tiếp từ tia UV.
Đội mũ, nón, đeo kính râm khi ra ngoài
Đội mũ, nón, đeo kính râm khi ra ngoài
  • Uống đủ nước mỗi ngày: Cung cấp đủ nước cho cơ thể mỗi ngày là điều quan trọng để da luôn giữ được độ ẩm tự nhiên và hỗ trợ quá trình tái tạo tế bào da.
  • Dùng các sản phẩm dưỡng da: Sử dụng các sản phẩm dưỡng da chứa các thành phần dưỡng ẩm, chống oxy hóa và làm dịu da. Các sản phẩm này có thể giúp da duy trì độ ẩm, ngăn chặn sự hình thành nám và bảo vệ da khỏi tác động của môi trường.
  • Hạn chế căng thẳng kéo dài: Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và gây hại cho da. Hạn chế căng thẳng bằng cách thực hiện các hoạt động giảm căng thẳng như thiền, yoga hoặc nghỉ ngơi đúng cách.
  • Chế độ ăn uống khoa học: Chế độ ăn uống cân đối với đủ loại thức ăn giàu chất dinh dưỡng giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể và duy trì sức khỏe da. Hạn chế ăn nhiều thức ăn nhiều đường và chất béo để tránh tình trạng tăng cân đột ngột và khiến da trở nên thâm, nám, sạm và thiếu sức sống.
Chế độ ăn uống khoa học để ngăn ngừa nám
Chế độ ăn uống khoa học để ngăn ngừa nám

Trên đây là 17+ trị nám da mặt bằng thiên nhiên đơn giản tại nhà mà chúng tôi muốn chia sẻ tới các bạn. Hy vọng rằng qua bài viết này sẽ giúp các bạn lựa chọn được phương pháp phù hợp để cải thiện tình trạng nám da mặt hiệu quả. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào thì các bạn đừng ngần ngại mà hãy liên hệ ngay tới cho Valentine để được chuyên gia tư vấn chi tiết nhé. 

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, Valentine không chịu trách nhiệm với các trường hợp tự ý áp dụng mà không thông qua sự tư vấn của chuyên gia.

5/5 - (1 bình chọn)
Bài viết mới nhất
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *